Moleküler Biyoloji Nedir Ve Ne Değildir?

Tercih döneminde bulunmamız nedeniyle kafalarda oluşan soruları giderebilmek için yeni mezun bir moleküler biyoloji öğrencisi olarak sizlerle bilgilerimi ve deneyimlerimi paylaşmak istedim. Bölüm hakkında genel bilgi ve iş olanakları hakkında fikir sahibi olmanız için yeterli bir yazı olacak.

Öncelik olarak şunu belirtmek isterim ki; hiçbir meslek içine girilmeden öğrenilmez o nedenle mezun olup çalışmaya başlasanız bile %100 mutlu olamayabilirsiniz. Unutmayın ki hiçbir şey için geç değildir ve hala mutlu olacağınız şeyi bulmak için zamanınız olabilir. Büşra’dan nasihatler kısmını da geçtiğimize göre bölüm hakkındaki bilgilere devam edebiliriz…

Moleküler biyoloji çoğu üniversitenin fen edebiyat fakültesinde bulunan bir temel araştırma bölümüdür. Uygulamalı bir alandır, çalışmaları laboratuvarda sürdürülmektedir.

Moleküler biyoloji sayısaldan girilmesine rağmen mühendislik gibi ağır sayısal dersler içeren bir bölüm değildir. Belki de sayısalın en rahat bölümüdür diyebilirim. Biyoinformatik, biyoistatistik, biyokimya ve biyokimyasal hesaplamalar gibi derslerin haricinde tümü sözel derslerden oluşmaktadır. Sayısaldan girilmesinin mantığı ne derseniz de bireyin analitik zekasına yönelik bir program olmasından kaynaklanmaktadır.

Hastane laboratuvarında kan, idrar, gaita testleri yapan bir bölüm asla değildir. Genel kanının aksine moleküler biyoloji mezunları hastanelerin mikrobiyoloji, biyokimya laboratuvarlarına gidip de kan testi yapmazlar. Bu grup çalışanlar 2 yıllık laboratuvar teknikerleridir.

Moleküler biyoloji kesin işsiz kalırım diyeceğiniz bir bölüm değildir. Hangi okulda olursak olalım hiçbir üniversite öğrenciye zorla bir yeti katamaz. Öğrenci ne kadar ister ve çabalarsa aynı oranda başarılı olur. Okulu ciddiyetsizlik ve sorumsuzlukla bitirip, kayda değer bir başarı elde edemeyen bir öğrenci kendisine iş teklifi yağmasını beklememeli bence.

Peki Moleküler Biyoloji Okursam Nasıl Dersler Göreceğim, İngilizce Şart Mı?

İlgilendiğiniz okulun sayfasında mutlaka ders programını bulabilirsiniz. İçerik konusunda da dersler genel olarak sözel ağırlıklı, daha önce bahsettiğim gibi. İlk iki sene temek konuları ayrıntısıyla gördükten sonraki senelerde ilgi alanınıza göre seçmeli derslerinizi seçip kendinizi geliştirebilirsiniz.

Derslerin genel içeriği hücre içerisindeki gen ve proteinler işlevleri, birbiriyle ilişkileri ve kurdukları devreler hakkında fakat ilerleyen zamanlarda daha ayrıntılı dersler de göreceksiniz.

Teorik derslere ek olarak bol bol laboratuvar uygulaması da var. Laboratuvardan sonra rapor yazmanız istenecek çile gibi gelebilir ama hayata hazırlık gibi düşünün. Genelde grup şeklinde gerçekleşen lab uygulamalarında ne kadar çok denerseniz sizin için o kadar iyi olur.

Araştırmaya dayalı bir bölüm ve sürekli gelişmeler olduğu için güncel makale ve çalışmaları takip etmeniz önemli, bu sebeple de İngilizcenizin iyi olması size avantaj sağlar. Zaten zamanla okuya okuya makale diline de alışırsınız. Ben Türkçe eğitim veren bir üniversiteden mezun olmama rağmen makale okurken zorlanma yaşamadım.

Peki Yiğenim Sen Şimdi Okudun Da Ne İş Yapacaksın?

Eğitim süreniz boyunca en çok karşılaşacağınız soru bu olabilir. Bir de bunun kardeşi var: ‘Hıı, iki yıllık mı o bölüm?’. Bu iki soruyu her duyduğunuzda cinnet geçirecek gibi olabilirsiniz ama cevabınız hazır olsun ve otomatiğe bağlamış gibi cevap verin. Pandemiden sonra kim sorarsa ‘koronaya aşı buluyoz biz ya’ diyip geçiyorum kafalar rahat oluyor.

Moleküler biyolojinin birçok alt dalı var; mikrobiyoloji, protein mühendisliği, genetik mühendisliği, tıbbi biyoloji, biyoinformatik, biyoteknoloji, bitki çalışmaları gibi uzuuun bir liste mevcut. Hangi alanı seçeceğiniz tamamen sizin ilginize bağlı.

Moleküler biyoloji tercih eden kişiler genelde akademik kariyer hedefi ile yola başlıyorlar. Peki akademi nedir? Lisans eğitiminizi gördüğünüz üniversite veya başka bir üniversitede yüksek lisans ardından doktora eğitimlerini bitirip araştırma görevlisi veya öğretim görevlisi olabilirsiniz. Doktoraya kadar ders mi göreceğim? Hayır. Yüksek lisans eğitiminin 1 yılı ve doktora eğitiminin 3 yılı tez çalışması içindir. Yani laboratuvara girip tez konunuz üzerine deneylerinizi gerçekleştireceksiniz. Sonrasında dilerseniz öğretim görevlisi olabilirsiniz. Araştırma görevlisi olmak için doktorayı bitirmenize gerek yoktur, yüksek lisans eğitiminiz devam ederken asistan olabilirsiniz.

En çok tercih edilen diğer bir istihdam alanı ise hastaneler ve özel laboratuvarlar. Genetik ve biyolojik analizlerin yapıldığı hastane ve özel laboratuvarın yanında gıda, tohum, ilaç laboratuvarlarında da moleküler biyoloji alanında çalışanlara ihtiyaç duyulmaktadır. Dilerseniz mezun olduktan sonra dilerseniz yüksek lisans yapıp belli bir alanda uzmanlaştıktan sonra bu laboratuvarlarda çalışabilirsiniz. Zaten iş ilanlarına girip baktığınız zaman ‘mikrobiyoloji uzmanı’, ‘tıbbi biyolog’, ‘moleküler biyolog’ gibi başlıklar görebilirsiniz. Bu unvanları kazanmanız için belli sertifikaları almanız veya yüksek lisans yapmanız gerekiyor. Hastanenler ve özel laboratuvarlara ek olarak tüp bebek merkezlerinde de moleküler biyologlar çalışabilmektedir.

Biyoinformatik, bilgisayarlı biyoloji olarak da geçen bir bölüm. Biyolojik verilerin işlenmesiyle ilgilenen bir alan. Eğer hem bilgisayar teknolojilerine hem de biyolojiye ilginiz varsa bu alanda ilerlemeyi tercih edebilirsiniz. Örneğin özel bir genetik laboratuvarında moleküler biyolog elindeki DNA’nın dizisini bulmak için çeşitli işlemleri yaptıktan sonra bu verileri bilgisayarda işleyip DNA dizisinin son halini oluşturan kişi biyoinformatikçidir.

Peki sağlık dışında hiç mi çalışacak alan yok? Moleküler biyoloji yaşam bilimi dalı olduğu için yaşamın her alanında kendine yer edinebiliyor. Biyoteknoloji şirketlerindeki arge birimleri, çalışmalar için gerekli kit ve bileşenleri hazırlayan firmalar, gıda analiz laboratuvarları, tarım orman bakanlığı gibi geniş bir çalışma yelpazesi var.

Her Şey İyi Güzel Peki Kötü Bir Şeyi Yok Mu Bu Bölümün?

Moleküler biyoloji sabır ve dikkat isteyen bir bölüm. DNA, protein, doku örneği gibi hassas materyallerle çalıştığınız için en ufak dikkatsizlikte bozulma oranları çok yüksek ve bu da çalışmanızı tekrarlamanıza neden oluyor. Steril koşullarda çalışmalısınız çünkü havadan gelen bir toz tanesi bile deneyi bozmaya yetiyor.

Her ne kadar hücresel işlevler ve genler incelenmiş ve çözülmüş gibi dursa da bilinmeyen hala çok şey var. Bu sebeple, özellikle akademik çalışmalarda, deneyinizin olmamasının veya yanlış çıkmasının nedenini tahmin edebilirsiniz ama kesin bir şekilde bilemeyebilirsiniz. Hala hücre içerisinde çözülmeyi bekleyen çok fazla olay var..

Genel biyolojinin aksine moleküler biyoloji çok küçük boyutlardaki maddelerle çalışıyor. Yaptığınız çalışmayı veya eklediğiniz malzemeyi göremediğiniz zamanlar bile oluyor. Demek istediğim DNA izolasyonu yaparken enzimi 0.5 µl koyuyoruz mesela. (1 ml 1000 µl) Kafanızda canlandırabildiniz mi… Hal böyle olunca da mekanik bir parça gibi istediğimiz gibi takıp çıkartıp deneyemiyoruz. Deney için uygun koşulları ayarlayıp olmasını beklemekten başka yapacak pek bir şey yok çünkü dokunup yapabileceğiniz bir şey değil.

Akademik çalışmalar maalesef yavaş ilerliyor. İlk defa yapacağınız bir çalışmada koşulları bilmediğinizden dolayı uygun parametreleri bulmak bazen aylar alabiliyor. Ama bulduğunuzda deneyinize ışık hızında devam edebilirsiniz. İşte bu akademi isteyenler için sabır gerektiren bir durum. Aynı işlemi belki de 100 defa 1000 defa tekrarlamak gerekiyor. ‘Moleküler biyoloji okuyacağım, bilim adamı olacağım!’ Diyorsanız sabırlı olun ve sakin sakin deneyinizi yapmaya devam edin.

Eğer gerçekten bilime bir katkı sağlamak, insanlara faydalı bir iş yapmak istiyorsanız, ben laba girerim çalışmamı yapana kadar denerim diyorsanız moleküler biyoloji seçebilirsiniz. Yazım sizi korkutmasın aslında eğlenceli bir bölüm. Ve bütün gün klimalı laboratuvarda çalışıyorsunuz, miss.

Bir sonraki yazımda moleküler biyoloji okuyanlar için tavsiyelerde bulunacağım. Sorularınızı aşağıya yazabilir veya sol taraftan benimle iletişime geçebilirsiniz. Sizi mutlu edecek şeyi bulmanız dileğiyle, başarılar…

*Tüm görseller Pinterest’ten alınmıştır.